Ontwikkeling

 

Een vol kinderleven

Het leven van een kind verloopt gefaseerd en beslaat een periode van 18 tot 21 jaar. Gedurende die tijd zijn er verschillende fases waar te nemen met de bijbehorende ontwikkelingsvaardigheden, maar ook met specifieke problematieken.

 

Baby: Orale fase van 0 tot ± 1½ jaar

 

De roze wolk kan soms aardig donker kleuren, omdat het krijgen van een kind met recht een hele bevalling is. Leer zo’n wezentje maar eens dat er een dag en nacht bestaat en dat eten/drinken niet de hele dag/nacht door de bedoeling is…

 

De hechting

Heel belangrijk is de hechting van het kind met de opvoeder om tot een goede sociale ontwikkeling te komen, zoals een goed slaap- en eet ritme, maar ook de taal en motorische ontwikkeling.

 

Behoeften

Een pas geboren baby is de eerste maanden vooral op zichzelf gericht. De dag en nacht bestaat voornamelijk op grond van behoeften en bevredigingen. Als de baby honger heeft, roept dit een onverdraaglijke spanning op; welke gestild moet worden. De baby heeft echter nog niet geleerd dat er buiten hem een persoon is, die zijn behoeften bevredigt. Hij ervaart een hongergevoel, huilt eventueel en er wordt iets in zijn mond gestopt waardoor zijn behoefte wordt bevredigd.

 

Contact

Hoewel de baby de moeder niet kent en herkent, vangt hij wel door middel van het lichamelijke contact met haar ontzettend veel indrukken op en gaat zich hierdoor van lieverlede een beeld van haar vormen. Ook belangrijk is de geur. Baby’s worden vaak rustiger als ze bij de modder zijn. Dit komt doordat ze de moedermelk ruiken (borstvoeding). Als mama een halfuurtje een zacht speelgoedbeestje of een knuffellapje in haar bh draagt en dit bij de baby in het bedje legt, kan het zijn dat de baby daardoor rustiger slaapt/ligt (de baby ruikt de vertrouwde geur en dat voelt veilig).

Na een paar maanden verschijnt de glimlach op het gezichtje van de baby als antwoord op de verschijning van een gezicht. Uit onderzoek is gebleken dat de baby niet het hele gezicht van de moeder opneemt, maar enkel de ogen en het voorhoofd.

 

Eenkennigheid

Rond de achtste maand komt de zogenaamde ‘eenkennigheid’. De baby begint bijvoorbeeld ineens te huilen als oma de baby wil overnemen van mama. De baby reageert op dit ‘vreemde’ gezicht, dus een ander gezicht dan dat van de moeder. Voor het gemak spreek ik van moeder, maar als de vader en de broertjes/zusjes een nauw contact hebben met de baby, wordt ook hun gezicht onderscheiden van dat van de ‘vreemde’ gezichten.

Nu maakt het kind onderscheid tussen zijn lichaam en andere lichamen.

Baby’s zijn gevoelig voor én verwenning én verwaarlozing, wat allebei tot dezelfde problemen kan leiden. Verwende baby’s kunnen al met een maand of 6 dingen afdwingen van de opvoeder.

 

Frustratie en ontwikkeling

Een kind ontwikkelt zich door steeds een beetje meer frustratie aan te kunnen, zoals we allemaal doen door bijvoorbeeld een fel gekleurde bal net buiten het bereik van de baby te leggen om ervoor te zorgen dat het kind gaat kruipen.

 

Peuter: Anale fase van 1½ tot ongeveer 3 jaar

 

Het lijkt al heel wat, maar eigenwijsheid is ook op het lijfje van een peuter en kleuter geschreven. En dan al die strijdjes om macht die gevoerd worden…

 

Pittige fase

Het kind is erg ik-gericht.

Heel herkenbaar voor u zal de koppigheidsfase zijn. Wanneer dit té ver gaat tussen de opvoeder en het kind ontstaat er een machtsstrijd.De peuterleeftijd is voor kinderen en ouders een heftige periode. Op vele fronten maakt het kind een belangrijke ontwikkeling door, waarbij die van de eigen persoonlijkheid het meest opvalt. Voor ouders is het vaak moeilijk om hier goed mee om te gaan.

Het kind wordt zich bewust van de uitscheidingsorganen. De fase wordt ook wel de anale fase genoemd (van anderhalf tot ongeveer 3 jaar) en heeft ook psychische componenten. Na ontdekking van de eigen lichamelijkheid, krijgt het kind oog voor de lichamelijk van de ander. De verschillen tussen vader en moeder en tussen jongens en meisjes worden ontdekt. De eigen organische seksualiteit gaat een rol spelen als de genitaliën als ‘lustobject’ ontdekt worden.

Eten, zindelijk worden en slapen worden dan ook wel de 3 ‘peuterwapens’ genoemd.

Het is overtuigd van eigen vaardigheden en denkt alles te kunnen. In deze levensfase wordt een beginnetje gemaakt met de empathische gevo

elens, dit is het vermogen van invoelen hoe een ander zich voelt.

 

Structuur

Regels en grenzen bieden kinderen veiligheid, zekerheid en duidelijkheid. Maar ouders moeten er op bedacht zijn om niet te hoge eisen aan hun peuter te stellen, ook al lijkt hun kind al heel wat. Het is belangrijk om een kind positief te waarderen voor de dingen die het al kan en te steunen bij wat het moeilijk vindt.

Zo ontwikkelt een peuter vertrouwen in zichzelf en in anderen.

 

Peuter-kleuter: Oedipale fase van 3 tot ongeveer 6 jaar

Het ontwikkelen van het geweten wordt ondersteund door de innerspeech; hierbij herhalen kinderen uitspraken van ouders in zichzelf bijvoorbeeld: ‘Nee, daar mag je niet aankomen, dat is gevaarlijk…’.

Een kleuter wil een ouder bezitten; met mama trouwen. Zowel de jongen als het meisje wisselen, dan willen ze de ene ouder en dan de andere ouder. Dit gaat heel stilletjes en valt vaak nauwelijks op.

 

Een kind van ongeveer 6 jaar heeft al heel wat geleerd:

  • Empathie en in het verlengde daarvan de sociale ontwikkeling en het ontvankelijk te zijn voor anderen
  • De gerichtheid op één ouder is over
  • Het wordt ontvankelijk om te leren
  • En vertoont een grote nieuwsgierigheid naar de wereld buiten


 

Basisschoolkind: Latentie fase van 6 tot ongeveer 11 jaar

Kinderen leren ook in deze fase veel. Zo staat het kind meer open voor het schoolse leren (didactische vaardigheden) en ook de sociale interactie (vrienden en vriendinnen) is van belang.

Het kind komt steeds meer los van het eigen milieu (ouders) en de leerkracht wordt naast de ouder een belangrijke identificatiefiguur.

Steeds meer nieuwsgierigheid naar het willen weten en normen en waarden. De wereld wordt groter; ze gaan steeds meer zelfstandigheid vertonen en ouders moeten leren om het belangrijkste wat ze bezitten steeds wat meer los te laten.

 

Seksualiteit

De seksualiteit is nu minder opvallend, maar allerminst latent aanwezig. Schoolkinderen van 7 tot een jaar of 9 spelen meestal als jongens en meisjes door elkaar heen en met elkaar. Maar ze zijn zich terdege bewust van hun seksuele verschillen. Soms laait de nieuwsgierigheid naar die verschillen op in spelletjes als doktertje spelen (uitkleden, kijken hoe je er uitziet en hoe de ander er uitziet, de zogenaamde medische handelingen verrichtten, die de seksuele nieuwsgierigheid bevredigen), pakkertje (meisjes pakken en zoenen, vooral als anderen het kunnen zien en aanmoedigen of opmerkingen maken), maar ook schuine moppen vertellen, ‘vieze praatjes’ tegen elkaar ophangen en ‘vieze plaatjes’ bekijken.

 

Van kind naar puber: Pré- adolescentie fase van 11 tot 14 jaar

Het is een psychische en fysieke hectische tijd voor de kinderen, want er gebeurt veel in het leven van het kind.

Ze verlaten de vertrouwde kleinere basisschool, waar ze het laatste jaar tot de oudsten en vaak ook fysiek ‘de groten’ van de school behoorden en gaan naar het vervolgonderwijs. Dit zijn meestal scholengemeenschappen die kolossaler zijn dan het kind gewend was en ze behoren dan weer tot de jongste kinderen; de ‘brugpiepers’.

 

Enige kenmerken van deze periode

Het lijkt alsof ze geen interesse hebben in het verschil tussen jongens en meisjes. Ze hebben veel energie en kunnen druk, onrustig en wild gedrag vertonen.

Er is sprake van een aanzet tot lichamelijke ontwikkeling met groeispurtjes en de secundaire geslachteigenschappen.

Voor meisjes: beharing van oksels, benen en in de schaamstreek (driehoekig). Borstvorming en vervorming van bekken en uiterlijke geslachtsorganen.

Voor jongens: pubisbeharing (ruitvormig), gezichtsbeharing, beharing van oksels, benen en mogelijk van borst- en buikstreek, verhoogde spierontwikkeling, vergroten van de uitwendige geslachtsorganen en de verlaging van de stem (groei adamsappel)

Maar ook op cognitief gebied is er een verandering te bespeuren, want een kind van ongeveer 13 jaar is over het algemeen in staat om naar zichzelf te kijken en na te denken; reflectie. Ze krijgen steeds meer inzicht hoe het in elkaar zit.

Ze gaan meer de discussie aan, bijvoorbeeld met betrekking tot verhoging van het zak- en kleedgeld, de aankoop van merkkleding en mobieltjes. De afweging tussen huiswerk maken en uitgaan, wordt vaak in heet voordeel van het laatste ‘beargumenteerd’.

  

 Seksualiteit

In deze periode verdwijnen de spelletjes (doktertje spelen enz.) geleidelijk. Er ontstaat een duidelijke schaamte (lichamelijk/seksualiteit) tegenover elkaar. Ze worden zich van hun verliefdheden bewust.

 

Puber naar jong volwassene: Adolescentie fase van 14 tot 18/21 jaar

Een zeer roerige tijd zowel in het lichaam als in de geest van het kind/de jongere. Ze hebben/ontwikkelen een eigen identiteit op allerlei gebied: eigen vrienden en vriendinnen en willen uitgaan, ze hebben een baan(tje) om geld te verdienen, seksualiteit gaat ook meer leven en ze kunnen heel normatief zijn. Het huiselijke nestje wordt soms al verlaten om te gaan studeren of om samen te gaan wonen; de psychische navelstreng is aan het slijten. Het is de tweede separatie-individuatiefase. 

 

Herkenbaar voor de ouders van pubers

Ze maken zich verder los van het ouderlijk milieu (psychologisch losmaken) en vrienden en vriendinnen nemen een steeds belangrijkere plaats in. De jongeren kunnen een soort van minachting vertonen voor de levenswijze van hun ouders.

De soms ineens heftige discussies.

Ze onttrekken zich letterlijk aan de situatie door naar hun kamer te vluchten en/of sluiten zich aan bij leeftijdsgenoten.

Ascetische gedrag bijvoorbeeld ontkennen van seksuele verlangens en als reactie daarop intellectualiseren.

Rigide manier van reageren ten aanzien wat zij wel en niet goed vinden of ineens helemaal gaan voor Greenpeace.

 

Seksualiteit

In deze tijd krijgt de eigenheid vorm en dan lijkt de seksuele ontwikkeling voltooid, maar men weet langzamerhand dat de seksualiteit gedurende het hele leven en in elke levensfase een belangrijke rol speelt.

Aandacht voor premenstruele problemen.

 

 

 

 

 

    

     Andere sites  

     Handige links

    

 

 Boeken & tijdschriften

 

 

wordt aan gewerkt

 



   

      Speelgoed

 

 

     wordt aan gewerkt

 

     Nieuws:

     Stop vechtscheiding

     Help! Mijn kind gaat online!

     Kinderlokkers